Cellist ARNE DEFORCE

>> 

Intercomunicazione 1968 (22’) voor cello en piano

In zijn laatste levensjaren schrijft Zimmermann een reeks duidelijk op elkaar betrokken werken waarin ‘eines der eigentümlichsten Phänomene’ van zijn pluralistische compositietechniek aan de orde is: ‘die Dehnung des Zeitablaufs wie auch des Zeitbegriffs’. Het gaat om de elektronische studies Tratto I & II (1966-68) , Intercomunicazione per violoncello e pianoforte (1967) , de prelude voor groot orkest Photoptosis, het Requiem für einen Jungen Dichter (1967-69) en de orkestschetsen Stille und Umkehr (1970). 

De opvallende ondertoon dezer werken is het existentiële onderwerp van 1. een tot falen gedoemde communicatie; 2. de ultieme vraag naar zin des levens; 3. de fundamentele eenzaamheid van de mens. Geplaagd door zwartgallig pessimisme, een tegen de klippen geslagen geloof en het gevoel van onherstelbare waanhoop schrijft Zimmermann onheilspellende en apocalyptische stukken waarvan het Requiem für einen jungen Dichter het onovertroffen meesterwerk is. Op onverbiddelijke wijze stelt Zimmermann de vraag naar de tegenwoordigheid van hedendaagse muziek en naar het wezen van communicatie. Het onderzoek dat Zimmermann in Intercomunicazione per violoncello e pianoforte (1967) centraal stelt is ‘die kommunikationsbedingungen zweier an sich unvereinbarer Partner.’ 

Het werk – een kwadratuur van de onmogelijkheid – is uitgegroeid tot een ‘klassieker’ en vormt een mijlpaal in de schriftuur voor cello en piano. Het thema van de onverenigbaarheid, komt meteen tot uiting in het vreemd soort ‘samenspel’ beider instrumenten. De titel Intercomunicazione is nadrukkelijk de negatie van waar dit stuk eigenlijk over gaat, namelijk dat de gewenste communicatie, c.q. tussen twee instrumenten met ongelijksoortige klankvoortbrenging (en per uitbreiding ook tussen de bespelers, twee mensen), wezenlijk niet tot stand kan komen. Het Italiaanse woord Intercomunicazione is op zich een pleonasme en in se de negatie van de gewenste dialoog tussen beide instrumenten, want inter- en com- betekenen hetzelfde. Intercomunicazione is in die zin meer antifoon dan sonate. Zimmermann noemt het een Verbindungsstück - een beurtzang waarin enerzijds het tegen elkaar inklinken en anderzijds het met elkaar verbinden van de onverenigbare eigenheden van beide instrumenten, het thema vormt. ‘Cello und Klavier werden in »Intercomunicazione« in zwei verschiedenen Dimensionen und Zeitschichten einander gegenüber gestellt. Sie begegnen einander und durchdringen sich und bilden dann, von einem bestimmten Zeitpunkt an das Miteinander, eben die Intercomunicazione.’ 

© Arne Deforce naar Sylvester Beelaert

Een opname kan worden verkregen bij info@arnedeforce.be 

Mesosticon