Cellist ARNE DEFORCE

>> 

Petals 1988 (10’) voor cello en elektronica

De in Parijs verblijvende Finse componiste, Kaija Saariaho heeft een heel persoonlijke instrumentatiekunst ontwikkeld. Ze beperkt zich niet tot de zuiver instrumentale klanken maar richt zich ook tot ruis en sinustonen. Het contrast tussen deze twee uitersten geeft haar nieuwe structurele mogelijkheden. Saariaho verricht met behulp van computer muzikaal onderzoek. Haar aandacht gaat uit naar het vinden van mogelijke hiërarchische organisatiemodellen voor timbre en het realiseren van compositorische netwerken voor het controleren van verschillende muzikale parameters. Het uitgangspunt voor haar composities zijn vooral lyrische idee‘n, gebaseerd op kunst, literatuur of film. 

Haar werk kan omschreven worden als een fragiel spel van klankkleuren, dat een sensuele, dromerige maar ook mysterieuze sfeer uitstraalt. Petals ("Bloembladen") is een uitloper of afsplitsing van Nymphéa ("Waterlelie"), het strijkkwartet met elektronica van Saariaho. In Petals bespeelt zij de tegenstelling tussen geruis - zuivere toon en boventoonspectrum. Dit gebeurt door o.a. de  boogdruk op de snaren te verhogen tot krasgeluiden waardoor de korreltextuur van de klank hoorbaar wordt of omgekeerd de boogdruk te verminderen - sul ponticello - waardoor het timbre en harmonisch boventoonspectrum van de toon verschijnt. De overgang tussen deze twee contrasterende klanksubstanties gebeurt geleidelijk. Het resultaat is een gedurige transformatie, verglijding en transformatie van de klanksubstantie, plastisch een kaleidoscopisch klankleurenspel. 

Het basismateriaal van Petals zijn computeranalyses van cello-ruisklanken die met behulp van de machine verwerkt zijn tot verschillende "ruismodulaties". Bij Petals wordt gebruik gemaakt van een reverb(erator), die een dynamisch schakeerbare galm produceert van 3 tot 15 seconden; en van een harmonizer, die een microtonale pitch-shifting doet, m.a.w. de toon moduleert tot een kwarttoon hoger of lager.  Saariaho over Petals: "De elementen die hier tegenover elkaar staan zijn fragiele, kleurige passages, waaruit nogal energetische gebeurtenissen ontstaan met een duidelijk ritmisch en melodisch karakter. Deze figuren met scherpe contouren, doorlopen verschillende stadia van transformatie, om uiteindelijk te versmelten tot minder dynamische, maar nier minder intensieve filigraine texturen. Mijn doel was om door deze verbinding van sterk tegengestelde uitdrukkingswijzen, de uitvoerder tot verruiming van zijn sensibiliteit te dwingen". 

© Arne Deforce 

Een opname kan worden verkregen bij info@arnedeforce.be